Cursussen stralingshygiëne

Doelstelling

De algemene doelstelling van de cursussen stralingshygiëne is deelnemers veilig te leren werken met ioniserende straling, radioactieve stoffen en straling producerende apparatuur. Onze landelijk erkende cursussen stralingshygiëne (ook wel stralingsbescherming of stralingsveiligheid genoemd) maken het grootste deel uit van het onderwijsaanbod van de afdeling Opleidingen van het Nationaal Centrum voor StralingsVeiligheid (NCSV). Op dit gebied zijn wij de grootste aanbieder in Nederland: jaarlijks leiden wij enkele honderden cursisten en studenten op tot een van de erkende stralingsdeskundigheidsniveaus, circa 35% van het landelijk totaal.

Doelgroep

Deze cursussen zijn bedoeld voor personen die bij de uitvoering van hun taken te maken hebben met ioniserende straling ten gevolge van radioactiviteit of (röntgen)apparatuur. Hierbij kan gedacht worden aan mensen werkzaam in het bedrijfsleven, bij de overheid en bij research- en onderwijsinstellingen in de meest uiteenlopende beroepen en functies. Veelal wordt bij deze beroepen vanuit wetgeving of vergunning een eis gesteld van stralingsdeskundigheid op een bepaald niveau.

Niveaus

Het onderwijs in de stralingshygiëne is in Nederland verdeeld in een aantal verschillende deskundigheidsniveaus, oplopend van "instapniveau" 5 tot het hoogste niveau van deskundigheid 2. Stralingsdeskundigheid niveau 1 bestaat op dit moment in Nederland slechts als eretitel. De afdeling Opleidingen van het NCSV verzorgt opleidingen op alle deskundigheidsniveaus: 

Stralingshygiëne deskundigheidsniveau 5A/B

Deze cursus geeft een introductie in de stralingshygiëne en is in veel toepassinge een wettelijke vereiste om zelfstandig met ioniserende straling te mogen werken. De cursus 5A is gericht op gesloten (ingekapselde) bronnen en toestellen, 5B behandelt tevens open (verspreidbare) radioactiviteit.

Stralingshygiëne deskundigheidsniveau 4A/B

De cursus niveau 4 geeft een gedegen theoretische en praktische basis in de stralingsbescherming, bedoeld voor het hanteren bronnen met een meer dan gering risico. Stralingsdeskundigheidsniveau 4 is vereist voor beroepsbeoefenaars die de verantwoordelijkheid dragen over een beperkt aantal bronnen of toepassingen en vanuit de vergunning voor een aantal medische en technische beroepen. De verdeling in 4A en 4B is gelijk aan niveau 5.

Stralingshygiëne deskundigheidsniveau 3

De cursus stralingshygiëne niveau 3 leidt op tot allround stralingsdeskundige voor alle denkbare stralingstoepassingen. Zowel de diepgang van de theoretische basis als het inzicht in praktijksituaties gaat verder dan bij de cursus niveau 4. Het diploma is verplicht voor coördinerend stralingsdeskundigen binnen verzamelvergunningen en complexvergunningen in het kader van de Kernenergiewet, maar ook voor beheerders van radionuclidenlaboratoria en voor klinisch fysici en nucleair geneeskundigen. Per 2012 moeten stralingsdeskundigen zich inschrijven in een beroepsregister en wordt het bijhouden en vernieuwen van kennis in het vakgebied ook na het behalen van het diploma verplicht gesteld. 

Stralingshygiëne deskundigheidsniveau 2

Het hoogste niveau van stralingsbeschermingsdeskundigheid is bedoeld voor algemeen coördinerend stralingsdeskundigen binnen complexvergunningen. Ook nucleaire inspecteurs, beleidsmakers en opleiders behoren tot de doelgroep. Het betreft een postdoctorale opleiding van één jaar waarin niet alleen op de theoretische en praktische kant van de stralingsbescherming aan bod komt, maar ook maatschappelijke en bestuurlijke aspecten. De cursus wordt gemiddeld eens in de 5 jaar aangeboden in samenwerking met het Boerhaave Instituut, onderdeel van het LUMC, in Leiden.

Na- en bijscholing

Speciaal gericht op stralingsdeskundigen niveau 3 en 2 worden er verschillende na- en bijscholingscursussen georganiseerd. Deze cursussen bieden de mogelijkheid uw kennis up-to-date te houden en waar nodig uit te breiden. Er worden zowel algemene opfriscursussen georganiseerd, als verdiepende cursussen over een bepaald onderwerp. Het volgen van na- of bijscholingscursussen is met name van belang voor diegenen die vanaf 2012 geregistreerd stralingsdeskundige zullen zijn.

Voorlichting- en Instructiedag

Voor een groot aantal beroepen waarin straling wordt toegepast is geen stralingsdeskundigheidsniveau vereist. De wet vereist echter wel "voldoende voorlichting en instructie, op een voor de werknemer begrijpelijke wijze". Niet alle bedrijven of instellingen kunnen zelfstandig geheel aan deze eis voldoen. Hiervoor hebben wij de mogelijkheid een Voorlichting- en Instructiedag door ons te laten organiseren. Het betreft een dag met theorie, praktijkcasusbesprekingen en/of een practicum, min of meer op "stralingshygiëne niveau 6". De dag kan als maatwerk op locatie worden gegeven, maar kan ook op onze eigen cursuslocatie worden georganiseerd.

Gewenste vooropleiding

De cursussen stralingshygiëne niveaus 5 worden normaal gesproken gegeven op HBO/WO-niveau. Wij gaan hierbij uit van basiskennis op het gebied van wis-, natuur- en scheikunde op HAVO-niveau. 
Indien u een (technisch, chemisch of medisch gerichte) MBO-opleiding heeft, kunt u deelnemen aan de verlengde niveau 5 cursussen op MBO-niveau die tweemaal per jaar worden gegeven.

Het niveau van de cursus niveau 4 is eveneens HBO/WO, met bijpassende verwachte voorkennis. Als u een MBO-vooropleiding heeft, of als uw voorkennis ver is weggezakt, kunt u deelnemen aan de VoorCursus waarin de benodigde onderdelen van de wis-, natuur- en scheikunde worden behandeld. Deze VoorCursus wordt tweemaal per jaar (begin januari en begin september) op onze vestiging in Delft aangeboden.

De verwachte vooropleiding bij de cursussen stralingshygiëne niveau 3 en 2 is een natuurwetenschappelijke, medische of technische opleiding aan Hogeschool of Universiteit. Indien u door werkervaring een vergelijkbaar werk- en denkniveau hebt weten te behalen, kan dit ook voldoende zijn om deel te nemen aan de cursus. Indien voorkennis op het gebied van wis-, natuur- en scheikunde op minimaal HAVO-eindexamenniveau niet (meer) aanwezig is, raden wij u aan deel te nemen aan onze VoorCursus. Om deel te nemen aan de cursus deskundigheidsniveau 2 is naast bovenstaande vooropleiding een diploma op niveau 3 vereist.

Cursusopzet

De cursussen bestaan alle uit theorielessen en practica. Deelname aan de theorielessen is facultatief, maar de practica zijn een onderdeel van de exameneisen en dienen dus gevolgd te worden. Afhankelijk van de cursus beslaat het practicum circa 40 tot 60% van de contacturen. Het theoriegedeelte van de cursus is breed van inhoud en de lessen zijn intensief. Zelfstudietijd waarin de cursist zelfstandig de stof bestudeerd en oefenopgaven en -examens maakt, is noodzakelijk. De benodigde tijd hiervoor is afhankelijk van de cursus, vooropleiding en ervaring. 
Alle cursussen stralingshygiëne van niveau 5 t/m 2 worden afgesloten met een verplicht examen. Bij voldoende resultaat komt u in het bezit van een landelijk erkend diploma. Er worden voor deze cursussen geen deelnamecertificaten verstrekt indien u niet slaagt voor of deelneemt aan het examen.

Reacties van cursisten:

• "Onder de indruk van de professionaliteit en het enthousiasme."
• "Zeer goede begeleiding tijdens het practicum."
• "Intensieve cursus, maar als prettige weken ervaren."
• "Bedankt voor alle inzet, het was leerzaam en gezellig."
• "It was a very good course and it was presented by all tutors in both a professional and also a very friendly way."

Inhoud

De inhoud van de cursussen voldoet aan de richtlijnen vermeld in de Kernenergiewet en omvat (minimaal) de volgende onderdelen:

• Atoombouw en verval
• Straling producerende apparatuur
• Wisselwerking van straling met materie
• Meten van straling
• Dosisberekeningen
• Biologische effecten van straling
• Wet- en regelgeving
• Veiligheidsmaatregelen
• Stralingshygiëne voor open bronnen (niet in niveaus 5A en 4A)
• Inwendige besmetting (niet in niveaus 5A en 4A)

Cursuslocaties

Het Nationaal Centrum voor StralingsVeiligheid heeft twee afdelingen die onderwijs verzorgen op twee verschillende locaties. In Delft worden de cursussen gegeven in het gebouw van het Reactor Instituut Delft van de Technische Universiteit Delft en in Utrecht in het Ornsteinlaboratorium van de Universiteit Utrecht. Klik hier voor de contactgegevens en routebeschrijving. Er is ook een mogelijkheid cursussen op locatie te laten organiseren. Kijk hiervoor in het onderdeel Maatwerkcursussen.